Open Joodse Huizen en Huizen van Verzet nu ook in Twenterand

TWENTERAND - Ieder jaar rond deze tijd organiseert het Joods Cultureel Kwartier uit Amsterdam in heel Nederland het project Open Joodse Huizen en Huizen van Verzet. In de periode van 25 april tot en met 4 mei openen zo’n 200 locaties in Nederland hun deuren zodat de persoonlijke verhalen van de Joden en verzetsmensen die daar ooit woonden en werkten, verteld kunnen worden door hun nazaten en direct betrokkenen. Dit jaar doet de gemeente Twenterand voor het eerst mee aan dit project. 

Zaterdag 2 mei 
Vroomshoper Hans Nieboer bracht via historica Aline Pennewaard het landelijke project onder de aandacht van de 4 mei-comités in de gemeente, met als resultaat dat Twenterand dit jaar voor het eerst en als enige gemeente in Overijssel meedoet aan het project. Op zaterdag 2 mei aanstaande vindt op verschillende locaties in Den Ham, Vroomshoop en Westerhaar een herdenkingsbijeenkomst plaats en staat de deur open voor belangstellenden. Op die adressen, waar ooit de voorouders van de verhalenvertellers woonden, worden de persoonlijke en indrukwekkende verhalen over de gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog verteld en wordt stilgestaan bij het leed dat de Joodse bewoners en verzetsmensen overkwam zodat het niet wordt vergeten.

Locaties in Den Ham
In Den Ham staat op 2 mei op drie adressen de deur open. Om 11.00 uur vertelt Marijke van der Kroft op het adres Dorpsstraat 54 ( Krulsmid; inrit links naast nummer 50) het verhaal over haar Joodse moeder Betsy Wolff. Betsy overleefde de oorlog doordat de niet-Joodse Derk Jan Dommerholt verklaarde dat hij haar vader was. Om 12.00 uur vertelt Wim Alfing op het adres Daarleseweg 6 over zijn Joodse grootmoeder Lena Schlosser. Zij overleefde als enige van haar familie de oorlog. Om 13.00 uur vertelt Ineke Kuiper-Dam aan de Molenstraat 25 over haar grootvader Hendrik de Ruiter, die samen met drie andere Hammenaren naar concentratiekamp Neuengamme werd gedeporteerd. Geen van hen overleefde de oorlog.

Locaties in Vroomshoop
In Vroomshoop worden op twee adressen persoonlijke verhalen uit de oorlog verteld. Om 14.00 uur staat de deur op het adres Hoofdstraat 29 open en vertelt Suzanne Ekkel over verzetsman Jan Jacob de Groot. Hij woonde op dit adres en verzorgde daar diverse onderduikers. Om 15.00 uur zijn belangstellenden een deur verder, welkom aan de Hoofdstraat 31. Op dit adres woonde Frits Haselhoff. Mink de Jong vertelt hoe Haselhoff er een centrum van lokaal verzet van maakte.

Locatie in Westerhaar
Aan het einde van de middag is het adres Twistveenweg 13 in Westerhaar om 16.00 uur het decor voor de verhalen over de grootouders van Johan Dekker. Dekker vertelt over de verboden activiteiten die zijn grootouders daar ondernamen en de diverse onderduikers die ze in hun boerderij onderbrachten.

Om niet te vergeten
Eén van de verhalenvertellers op 2 mei aanstaande is Wim Alfing uit Den Ham. Om 12.00 uur vertelt hij op het adres Daarleseweg 6 het verhaal over zijn grootmoeder Lena Schlosser. Voor deze krant gaan we met Wim Alfing en Aline Pennewaard, de kartrekker van het project, in gesprek. Aan hen allereerst de vraag:” Waarom doen jullie mee?” Hun antwoord komt als uit één mond:” Om het niet te vergeten”. Wim:” Het is natuurlijk een ‘open deur’, maar ik vind het belangrijk dat de verhalen over mijn familie en wat hen overkwam in de oorlogsjaren doorverteld worden”. Aline:” Door Open Joodse Huizen en Huizen van Verzet wordt het voor mensen in hun eigen leefomgeving zichtbaar en voelbaar wat zich heeft afgespeeld in de Tweede Wereldoorlog en dat vinden wij belangrijk. We zijn blij dat de gemeente Twenterand dit jaar ook meedoet omdat dit gebied eigenlijk nog een ‘lege plek’ is voor ons project”.

De grootmoeder van Wim Alfing
Vooruitlopend op 2 mei aanstaande vertelt Wim Alfing ons alvast een deel van het verhaal over zijn grootmoeder Lena Schlosser. Een indrukwekkend en aangrijpend verhaal waarover ze niet graag sprak. Wim:” Het leed zat heel diep bij mijn oma en ze kon moeilijk praten over wat er met haar familie is gebeurd in de oorlog. De gebeurtenissen hebben haar gevormd. Het was een litteken voor het leven dat nooit is hersteld”.

Kun je alvast iets vertellen over wat haar is overkomen?
“Mijn oma woonde als kind op het adres Daarleseweg 6 in Den Ham. Samen met haar vader Simon Schlosser, haar moeder Judic van Dam en haar jongere broers Miechiel en Gompert. In 1937 trouwde oma met Willen Alfing uit Den Ham en ook zij woonden op hetzelfde adres. Op 10 maart 1943 werden de ouders van mijn oma, haar broers en haar oom Levi gearresteerd en met paard en platte wagen naar het station in Ommen gebracht. Daarna werd niets meer van hen vernomen. Ze kwamen allemaal om in Sobibor. Onder erbarmelijke omstandigheden. Omdat mijn oma een gemengd huwelijk had, ze getrouwd was met een niet-Joodse man, werd zij gespaard. Mijn opa, Willem Alfing, liet zijn Joodse vrouw Lena en zijn twee kinderen Geert en Judith onderduiken in Vroomshoop. Zij overleefden de oorlog”.

Verhalen doorverteld
Het verhaal van Wim Alfing over zijn oma Lena Schlosser is één van de persoonlijke verhalen die op 2 mei aanstaande voor het voetlicht komen in Twenterand en worden doorverteld voor de volgende generaties. Op alle locaties, in alle Open Joodse Huizen en Huizen van Verzet in Twenterand en in heel Nederland, worden op die dag dergelijke persoonlijke verhalen verteld op de plek waar het is gebeurd. Er wordt stilgestaan bij het leed dat Joden en verzetsmensen daar overkwam tijdens de Tweede Wereldoorlog want het mag niet vergeten worden. Nadere info over het project is te vinden op de site: jck.nl/open-joodse-huizen/gemeente-twenterand.

Tekst en foto Petra Sibma