Rood met witte stippen langs het kabouterpad?

Wie kent niet de “rood met witte stippen” paddenstoel, de vliegenzwam. Ik zoek al enkele weken naar de eerste vliegenzwammen. Maar tot nu toe (28/9) helaas vergeefs, 0 komma 0. Aan het vocht in bos- en bermbodem kan het niet liggen. Daar is dit jaar regelmatig vocht aan toegevoegd. Mogelijk moet de nachttemperatuur eerst nog wat lager zijn om de schimmel in de bodem te stimuleren vruchtlichamen te produceren. Ook nog geen andere familieleden van de vliegenzwam als gele knolamaniet en de dodelijk giftige groene knolamaniet. Wel vond ik al: parelamaniet, giftige panteramaniet en roodbruine slanke amaniet.

Het voorkomen van de vliegenzwam is veel onderzocht omdat iedereen, van klein tot groot, bij het woord paddenstoel hier meteen aan denkt. Maar ook belangrijk was dat de vliegenzwam behoort tot het type paddenstoel dat samenleeft met bomen (in symbiose). Paddenstoelen zijn te beschouwen als graadmeters van de gezondheid van een bos. Als het slecht gaat met de “symbiose” paddenstoelen, gaat het waarschijnlijk ook slecht met het bos waarin ze leven. De zwamvlok (de schimmeldraden onder de grond) van de vliegenzwam leeft samen met de wortels van bepaalde bomen. De zwam brengt water en mineralen naar de boom en krijgt daar suikers voor terug. Beiden profiteren hier van, we noemen dit ook wel samenlevers.

In september had ik tot de 29ste al 110mm regen, terwijl het maandgemiddelde 70 mm is. De schimmel, dat is de eigenlijke paddenstoelplant, groeit na regen goed in die humuslaag. En begint dan vruchten voort te brengen. Die vruchten zien wij bovengronds als “rood met witte stippen”: de vliegenzwam.

In 1991, bij het eerste landelijke onderzoek naar de vliegenzwam verspreiding bleek dat deze niet alleen voorkwam nabij berken. Maar ook regelmatig bij dennen/eiken en soms bij beuken. Ook werd duidelijk dat de vliegenzwam algemeen voorkomt op de zandgronden en veel minder op klei- en laagveen. Voor- en achteruitgang geeft tevens inzicht over de effecten van verzuring/vermesting. Tegenwoordig kan iedereen digitaal via bijv. www.waarneming.nl vindplaatsen doorgeven. Zelfs is middels de App “Obsidentify” een foto te maken waarna je meestal een indicatie krijgt welke soort het kan zijn.

Vliegenzwammen zien langs het kabouterpad in De Zandstuve bij Vroomshoop zou bijzonder zijn! Op een grote paddenstoel, rood met witte stippen, zat kabouter spillebeen, heen en weer te wippen... Mochten ze langs het pad staan, stuur me dan een foto van de paddenstoel in de bijzondere omgeving daar!

Minstens zo belangrijk vind ik het bekijken van paddenstoelen. Neem een spiegeltje mee en kijk onder de hoed. En speur ook naar andere paddenstoelen. Ze zijn er in vele kleuren, vormen en maten en groeien op zeer verschillende plaatsen. Geniet ervan, hopelijk ook snel van de “rood met witte stippen”!

Herman Stevens, KNNV afd. Vriezenveen, contact: stevenshh51@gmail.com